Συνέντευξη στην Αργυρώ Γιαννουδάκη

Το να εμπνέει και να εμπνέεται από τον αθλητή είναι για τον Χρήστο Παπαχρήστο το μυστικό μιας επιτυχημένης συνεργασίας. Ο εκ των κορυφαίων προπονητών στην Ελλάδα στις μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις μιλά για τις καλύτερες στιγμές στην αθλητική και προπονητική του καριέρα και τους ανθρώπους που πίστεψε, δεν πίστεψε, τον δικαίωσαν ή τον διέψευσαν και που τελικά χώρισαν οι δρόμοι τους.

Έχει αρχίσει να δημιουργείται δρομική κουλτούρα στην Ελλάδα;

Ναι, δημιουργείται μία κουλτούρα που δεν υπήρχε. Στην εποχή τη δική μου, πριν από 30 χρόνια, που το επίπεδο στις αποστάσεις ήταν ομολογουμένως πολύ υψηλό, εμάς τους αθλητές που τρέχαμε γρήγορα στον δρόμο, αντί να μας θαυμάζουν, μας κορόιδευαν όταν βγαίναμε εκτός σταδίου και θυμάμαι ότι τσακωνόμασταν πολλές φορές με ταξιτζήδες και όχι μόνο.

Φαινόταν παράξενο να βγεις έξω στον δρόμο να τρέξεις, ιδίως οι γυναίκες δεν έτρεχαν καθόλου. Η κουλτούρα βεβαίως αυτή υπήρχε στο εξωτερικό και ζήλευα όταν πήγαινα για μίτινγκ και τους έβλεπα όλους να τρέχουν στον δρόμο. Με έτρωγε! Ειδικά στην Αμερική που είχα πάει το ’87, στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης γινόταν χαμός, όλοι έτρεχαν! Ομοίως σε Φινλανδία και Σουηδία.

Εδώ τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει και αναπτύσσεται το δρομικό κίνημα, το θέμα βεβαίως είναι να μπορέσουμε να βγάλουμε και αθλητές υψηλού επιπέδου σε αυτά τα αγωνίσματα, για να πούμε ότι το κίνημα βοήθησε κάπου.

Αυτό θα γίνει μέσω των γονιών, οι οποίοι θα σπρώξουν τα παιδιά τους στο τρέξιμο και ειδικά στα αγωνίσματα αντοχής, αφού η αερόβια άσκηση είναι εθιστική, θες συνέχεια να βελτιώνεσαι και να καταλήξεις στην κατάλληλη ηλικία να φτάσεις ακόμη και στον μαραθώνιο.

Η Ελλάδα μπορεί να κάνει σχολή αντίστοιχη με αυτές της Αιθιοπίας ή της Κένυας;

Μπορεί, αρκεί να διαθέσει χρήματα και να κάνει σωστό προγραμματισμό, ούτως ώστε τα παιδιά να μπορούν να προετοιμάζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα στο εξωτερικό, σε χώρες που έχουν υψόμετρο, το οποίο είναι το φυσικό ντόπινγκ για τους αθλητές.

Βεβαίως στην Αιθιοπία και στην Κένυα παίζουν ρόλο η φτώχεια και ο σωματότυπος.

Όταν πάμε με τα παιδιά προετοιμασία στην Κένυα ή στα Πυρηναία για τρεις εβδομάδες, το οποίο φυσικά δεν είναι αρκετό, βλέπουμε να νοικιάζουν σπίτια και να μένουν μόνιμα αθλητές από τη Γαλλία, τη Νορβηγία, τη Δανία, οι οποίοι προετοιμάζονται μαζί με τους ντόπιους.

Οι 21 μέρες είναι το μίνιμουμ για προετοιμασία στο υψόμετρο και θα είσαι καλά για μία αντίστοιχη περίοδο περίπου 21 ημερών. Βάζεις λοιπόν στόχο οι καλοί αγώνες σου να είναι μετά το υψόμετρο. Αν θες όμως να είσαι όλη τη χρονιά καλά, πρέπει μετά τους αγώνες που θα κάνεις να επιστρέψεις ξανά στο υψόμετρο για προετοιμασία.

Εμείς πήγαμε μία φορά, γυρίσαμε, δεν πήγαμε καλά στους αγώνες, τα παιδιά δεν έπιασαν για λίγο το όριο και δεν πήγαμε για τον δεύτερο κύκλο…

Πόσο δύσκολο είναι να αντεπεξέρχεται ένας προπονητής στις ανάγκες τόσων αθλητών υψηλού επιπέδου χωριστά μέσα στο γκρουπ;

Είναι αρκετά δύσκολο, γιατί κάθε αθλητής κάνει διαφορετικό αγώνισμα, έχει διαφορετικά σωματικά προσόντα και πρέπει να κάνει δική του προπόνηση. Είναι κούραση για μένα, αλλά ευτυχώς δεν κάνω κάτι άλλο, είμαι πρωί και απόγευμα στο γήπεδο. Είμαι συνταξιούχος και αφιερώνω όλο τον χρόνο μου στο να οργανώσω τις προπονήσεις των παιδιών.

Θέλω να προσέχω τα παιδιά γι’ αυτό τον λόγο από φέτος συνεργάζομαι με δύο παλιούς πρωταθλητές και γυμναστές στο επάγγελμα, τον Κώστα Νακόπουλο και τον Έντισον Μούτσο. Όσους γυμνάζω θέλω να έχουν πάντα έναν άνθρωπο δίπλα τους. Ειδικά όταν χρειάζεται να λείπω με 2-3 παιδιά σε μία προετοιμασία, δεν μπορώ να αφήνω το υπόλοιπο γκρουπ μόνο του.

Χρήστος Παπαχρήστος / φωτογραφία Αγγελος Ζυμάρας

Έχετε στο γκρουπ σας δυνατούς αθλητές όπως ο Γκελαούζος, η Κοΐνη, η Μαρινάκου, η Γιαννακοπούλου. Ποια τα προσόντα και ποιες οι αδυναμίες τους και πώς τους επηρεάζει η μεταξύ τους αλληλεπίδραση;

Η αλληλεπίδραση τους βοηθά. Το Α και το Ω για έναν προπονητή που προπονεί αθλητές υψηλού επιπέδου είναι να υπάρχει αγάπη στο γκρουπ. Να είναι χαρακτήρες που να μπορούν να συμβιώνουν αρμονικά στην προπόνηση. Δεν έχει σημασία αν κάνουν παρέα και αν είναι κολλητοί έξω, όμως εδώ πρέπει να είναι αγαπημένοι, να πιστεύουν στον προπονητή τους, ώστε να μη δημιουργούν προβλήματα.

Αν ένας δημιουργεί πρόβλημα είναι εις βάρος των άλλων, γιατί αν εκνευριστώ με κάποιον, μετά δεν μπορώ να είμαι όπως πρέπει στη δουλειά μου. Ένας προπονητής μπορεί να αλλάξει την προπόνηση κατά το 80% μία μέρα, ανάλογα με το πώς θα δει τους αθλητές του. Φέρ’ ειπείν να πω σήμερα, Κώστα, μην κάνεις 20 400άρια και να του βάλω 1.000άρια. Από το ζέσταμα βλέπεις την ψυχολογία και ανάλογα διαμορφώνεις την προπόνηση.

Σίγουρα όταν ένας αθλητής στο γκρουπ πηγαίνει καλά, θέλουν και οι άλλοι να τον φτάσουν. Βλέπουν τη χαρά του ίδιου και του προπονητή του και υποσυνείδητα ακολουθούν το παράδειγμά του. Η Γιαννοπούλου μου ήρθε με κακή ψυχολογία, έβλεπε όμως τη Φιλάνδρα που έκανε προπονήσεις χωρίς άγχος και σιγά-σιγά έφτιαξε κι αυτή ψυχολογία.

Πόσο επηρεάζει έναν αθλητή το να βλέπει ότι τον πιστεύει ο προπονητής;

Ένας αθλητής καταλαβαίνει αν τον πιστεύει ο προπονητής του. Εγώ έρχομαι κοντά στα παιδιά, τόσο κοντά που κάποιες φορές παρεξηγούμαι. Από την άποψη ότι μερικοί μου λένε: «Κράτα λίγο απόσταση, μην είσαι τόσο φίλος». Μιλάω  με τα παιδιά ακόμη και για προσωπικά θέματα, αν κρίνω ότι θα βοηθηθούν, πάμε για καφέ, πάμε για φαγητό, γιατί πιστεύω ότι αυτό είναι το Α και το Ω.

Επειδή υπήρξα αθλητής, ξέρω πώς αισθάνεται απέναντι στον προπονητή του. Θυμάμαι, πήγαινα διακοπές και στη μία βδομάδα άρχιζα τον προπονητή μου στα τηλέφωνα και περίμενα πότε θα γυρίσει. Είναι δυνατή η σχέση αθλητή-προπονητή. Πιο πολύ βλέπω τα παιδιά εδώ, παρά τα παιδιά μου.

Τον παν στη σχέση αυτή είναι η εμπιστοσύνη και να μην πάψει ποτέ ο προπονητής να πιστεύει στον αθλητή και ο αθλητής στον προπονητή. Λέγανε παλιά ότι ένας αθλητής είναι καλύτερο να γυμνάζεται με έναν μέτριο προπονητή που θα τον πιστεύει, παρά με τον καλύτερο και να μην τον πιστεύει.

Ως αθλητής υπήρχε κάτι που σκεφτόσασταν ότι όταν γίνω προπονητής δεν θα το κάνω ποτέ;

Όχι, αλλά όταν ήμουν αθλητής οι προπονητές με θεωρούσαν τον πιο συνεπή στο ωράριο, στην προπόνηση, σε όλα. Αυτό συνέβη προφανώς γιατί «μεγάλωσα» πρόωρα λόγω της οικογένειας που δημιούργησα –έγινα πατέρας στα 23- και ήμουν πιο ώριμος από τα παιδιά της ηλικίας μου, που παιδιάριζαν.

Κατάλαβα αργότερα ότι μερικές φορές αδίκησα τον προπονητή μου. Τότε, λοιπόν, μου έλεγε ότι «θα γίνεις προπονητής και θα με θυμηθείς». Έτσι πια προσπαθώ να δικαιολογώ κάποιες συμπεριφορές του αθλητή, γιατί πέρασα κι εγώ από τη θέση του και έκανα κάποια μικρά λαθάκια. Όχι, όμως, μεγάλα όπως έκαναν άλλοι.

Τι μπορεί να κάνει ένας αθλητής που να σας εκνευρίσει;

Όταν εξηγώ απλά πράγματα -γιατί ξέρω ποια είναι δύσκολα- και συνεχίζει και τα κάνει λάθος. Είτε μέσα στην προπόνηση είτε εκτός. Δεν εκνευρίζομαι ακριβώς, αλλά σκέφτομαι: «Τί μπορώ να περιμένω από αυτό το παιδί…». Και όταν σου φύγει αυτό το «τι να περιμένω», δεν είσαι τόσο δοτικός, κοιτάς κάποιον άλλον που βλέπεις ότι είναι πιο σωστός.

Θεωρείτε ότι έχετε αδικήσει κάποιον αθλητή στο παρελθόν;

Δεν θεωρώ ότι έχω αδικήσει, γιατί ακόμη και με παιδιά που δεν ταιριάζαμε δεν τα έχω αδικήσει στην προπόνηση. Όταν κάποιος γυμνάζεται μαζί μου θέλω να τρέξει καλά.

Ναι, δεν πίστευα ότι θα κάνει πανελλήνιο ρεκόρ η Μαρία Πρωτόπαππα. Έκανε πανελλήνιο ρεκόρ στο 5άρι, αλλά όταν ήρθε σε μένα άλλαξε. Μετά από 1-2 χρόνια που έχασε κιλά έτρεχε καλά. Μπορώ να σου πω ότι ήμουν πιο πολύ πάνω σε αυτή, παρά σε άλλους που είχαν τα προσόντα. Εκείνη δεν είχε τα σωματικά προσόντα που είχαν ο Στρουμπάκος και ο Παπαντώνης, αλλά έφτασε σε σημείο να βγάζει καλύτερες προπονήσεις, γιατί έκανε καλή ζωή και πίστεψε πολύ σε μένα. Ήρθε, μου το έδειξε και είμαι πολύ ευαίσθητος σε αυτά. Και μέτριος να είναι ο αθλητής, θα τον προσέξω αν δείξει αφοσίωση και φιλότιμο.

Πρωταθλητισμός δεν είναι ο Κώστας (σ.σ.: Γκελαούζος) να τρέξει 2:10 τον μαραθώνιο. Πρωταθλητισμός είναι να τρέχει αυτό που μπορεί, γιατί ίσως ποτέ να μην μπορέσει να τρέξει 2:10, ενώ ο άλλος που έχει τη δυνατότητα, να κάνει 2:17 και επειδή είναι πρώτος το παίζει…

Αυτό δεν μου αρέσει καθόλου, γιατί ούτε εγώ το παίζω στα παιδιά, ενώ θα μπορούσα να είμαι απόμακρος. Όταν βλέπω τέτοια, λέω: «Σήκω φύγε, θα πάρω άλλον».

Έχετε διώξει αθλητές;

Έχω διώξει, αλλά το ποσοστό εκείνων που έφυγαν από μόνοι τους είναι πολύ μεγαλύτερο. Στην ουσία βέβαια και εκείνους τους έχω διώξει. Όταν λέω ένα πράγμα 1, 2, 3 φορές και βλέπω να αδιαφορούν, παύω να τους δίνω σημασία.

Βέβαια εκείνοι δεν καταλαβαίνουν ότι δεν τους δίνω σημασία για να χτυπήσω καμπανάκι, αλλά νομίζουν ότι απλώς προσέχω τον Κώστα, οπότε έρχονται και μου λένε: «Ξέρεις, κόουτς, δεν ταιριάζουμε κ.λπ.» και φεύγουν.

Αδιαφορώ για να πεισμώσω έναν αθλητή. Εγώ, όταν ο προπονητής μου πρόσεχε κάποιον άλλον, σκιζόμουν για να προσέξει εμένα. Αλήθεια είναι ότι μπαίνουν στη μέση και τα δικά μου βιώματα.

Η μόνη που έδιωξα ήταν η Καρακατσάνη, οι άλλοι ήταν μέτριοι και τους έδιωξα γιατί είχαν μαζευτεί πολλοί και δεν μπορούσα να κάνω όπως έπρεπε τη δουλειά μου. Για τους υπόλοιπους απλώς αδιαφορούσα, δεν έρχονταν προπονήσεις, δεν τους έλεγα τίποτα. Υπό άλλες συνθήκες θα τους ρωτούσα: «Τι έγινε, πού ήσουν το πρωί;».

Ο πιο έντονος αγώνας στην αθλητική και προπονητική σας καριέρα ποιος ήταν;

Τον πιο έντονο αγώνα ως αθλητής τον είχα όταν πήραμε την 5η θέση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα ομαδικού μαραθωνίου στη Σεούλ το ’87, κερδίζοντας Κένυα, Αμερική, Αιθιοπία. Αντιληφθήκαμε τι είχαμε κάνει στις απονομές.

Έτρεχαν 5-6 αθλητές από κάθε κράτος και βαθμολογούνταν οι τρεις. Είχε κάνει πανελλήνιο ρεκόρ με 2:14 ο Ανδριόπουλος, 2:15 εγώ και ο Σταθάς. Κατά την επιστροφή μάς περίμεναν στο αεροδρόμιο, ήταν πραγματικά έντονες στιγμές. Ήταν κάτι που δεν το περιμέναμε, ήταν μόλις ο δεύτερός μου μαραθώνιος και είχα 2:22 στον πρώτο αγώνα.

Αυτή η επιτυχία, όμως, που με έκανε να πιστέψω και να συνεχίσω, ήταν στους Πανευρωπαϊκούς, όταν στα 21 μου έτρεξα 3:38, έκανα πανελλήνιο ρεκόρ και έγινα ο πρώτος Έλληνας που έτρεξε κάτω από 3:40. Ήταν η 10η επίδοση στον κόσμο εκείνη τη χρονιά και μου έδωσε φοβερή δύναμη. Ενας από τους λόγους ήταν ότι θαύμαζα πολύ τον Ζαχαρόπουλο, στον οποίο ανήκε το πανελλήνιο ρεκόρ στα 1.500 μ. για 10 χρόνια!

Επομένως η πρώτη επιτυχία έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου λόγω της θέσης, ενώ η δεύτερη λόγω του χρόνου.

Πιο έντονη προπονητική στιγμή ήταν όταν έκανε ο Παναγιώτης Στρουμπάκος στα 800 μ. το 1:45 στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα και όταν μπήκε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στον ημιτελικό των 1.500 μ. με 3:36. Ήταν συγκλονιστικό συναίσθημα που ένιωσα βλέποντας έναν αθλητή μου να μου παίρνει το ρεκόρ.

Ξεχωριστή στιγμή ήταν για μένα όταν μπήκε η Φιλάνδρα στους ημιτελικούς των Ολυμπιακών  Αγώνων του 2012.