Απο τον Γεώργιο Γκουδέλη MD. PhD.

Η τενοντίτιδα αποτελεί την πιο συχνή κάκωση στους αθλητές αλλά αποτελεί επίσης και μια συχνή κλινική οντότητα ανάμεσα στον γενικό πληθυσμό.  Αποτελεί τη φλεγμονή του τένοντα η οποία χαρακτηρίζεται από πόνο και αδυναμία πολλές φορές επιτέλεσης των ανατομικών κινήσεων των άκρων.  Ο τένοντας αποτελεί το καταληκτικό σημείο των μυών στο επίπεδο εισχώρησής τους στα οστά.  Είναι μια πανίσχυρη ελαστική και σκληρή ταυτόχρονα, ανατομική κατασκευή συνδετικού ιστού που αναλαμβάνει την άρση μεγάλων φορτίων του σώματος ιδιαίτερα σε αθλητές κατά τη διάρκεια των αθλητικών δραστηριοτήτων τους.

Οι τένοντες αποτελούνται  από παράλληλα διατεταγμένες κολλαγόνες ίνες τύπου Ι (86%), ελαστίνη (2%), προτεογλυκάνες (1-5%),  καθώς και ανόργανα στοιχεία όπως χαλκός, μαγνήσιο και ασβέστιο (0,2%).  

Ο όρος τενοντίτιδα αναφέρεται στην ενδοτενόντια εκφυλιστική διεργασία του τένοντα που μπορεί να οφείλετε σε επαναλαμβανόμενο μικροτραυματισμό, τη γήρανση ή σε διαταραχή της αιμάτωσής του.  Ο παρατέντοντας αποτελεί το περίβλημα του τένοντα και ο όρος παρατενοντίτιδα (πχ. Αχιλλείου τένοντα), αφορά τη φλεγμονή αυτού του ανατομικού μορίου και όχι του ίδιου του τένοντα.  Μπορεί οι κλινικές οντότητες να υπάρχουν ανεξάρτητα ή να συνδυάζονται μαζί.  Ο κλινικός διαχωρισμός ανήκει στον Ορθοπαιδικό χειρουργό – Αθλητίατρο και πολλές φορές ο θεραπευτικός δρόμος είναι διαφορετικός.  

 

Οι συχνότερες τενοντίτιδες στους αθλητές είναι η τενοντίτιδα του Αχιλλείου τένοντα που τη συναντάμε σε αθλητές του στίβου, δρομείς, sprider, αθλητές του basket, του ποδοσφαίρου και γενικότερα σε αθλητές οι οποίοι έχουν υψηλές απαιτήσεις από τα κάτω άκρα τους. 

Η τενοντίτιδα του επιγονατιδικού ή του τένοντα του τετρακεφάλου, πέριξ της άρθρωσης του γόνατος, που αφορά σε αθλητές στους οποίος κάνουν άλματα –άλμα εις μήκος ή ύψος, αθλητές του basket και του volley.   

Η τενοντίτιδα του αγκώνα η οποία εμφανίζεται συνήθως σε αθλητές του τένις, άρσης βαρών καθώς και σε αθλήματα που απαιτούν δυναμική συμμετοχή του άνω άκρου.  Τέλος η τενοντίτιδα του υπερακανθίου τένοντα στον ώμο η οποία αποτελεί ιδιαίτερα επώδυνη κατάσταση και τη συναντούμε σε αθλητές που χρησιμοποιούν τον ώμο του σε ρίψεις όπως ακόντιο, water polo, volleyball ή σε αθλητές που κάνουν επαναλαμβανόμενη περιστροφικού τύπου κίνηση της άρθρωσης όπως οι κολυμβητές.

Τα συμπτώματα που νιώθει ο αθλητής που πάσχει από τενοντίτιδα είναι κυρίως πόνο ο οποίος χαρακτηριστικά αυξάνει η  ένταση του με το πέρας του χρόνου.  Αυτό σημαίνει ότι ο αθλητής αρχικά αισθάνεται ενοχλήματα στον τένοντα που κατά βάσει δεν αντιμετωπίζονται με τη δέουσα προσοχή.  Με το πέρας του χρόνου και τη συνέχιση των προπονήσεων ο πόνος γίνεται εντονότερος όχι τόσο κατά τη φάση της αθλητικής προσπάθειας – αφού έχει προηγηθεί βέβαια ένα καλό ζέσταμα – αλλά στη φάση της ηρεμίας, μετά τη προπόνηση.  

Αυτή είναι και η χαρακτηριστική διαφορά μεταξύ του πόνου που οφείλεται στον τένοντα (πόνος ηρεμίας), σε σχέση με τον πόνο που παράγεται από την άρθρωση και οφείλεται οστά ή στο υποχόνδριο οστούν ο οποίος αναπαράγεται κατά τη διάρκεια της αθλητικής προσπάθειας και υποχωρεί κατά τη ξεκούραση.  

Η βελτίωση της τοπικής κυκλοφορίας του αίματος που αυξάνει την οξυγόνωση του τένοντα κατά τη διάρκεια της αθλητικής προσπάθειας αποτελεί και τον παράγοντα που ανακουφίζει τον πόνο τη δεδομένη στιγμή.  Σε βαριές τενοντίτιδες όμως υπάρχει έντονος πόνος και κατά τη διάρκεια της προσπάθειας που σηματοδοτεί τη βαρύτητας της κατάστασης.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 

Η κύρια αιτία εμφάνισης της τενοντίτιδας είναι η μη επαρκής προετοιμασία του τένοντα για την επερχόμενη προσπάθεια.  Η βιασύνη και η υποτίμηση της προθέρμανσης και των μυϊκών διατάσεων πριν τη τελική προσπάθεια αποτελούν το συχνότερο αίτιο εμφάνισης της νόσου.

Άλλες αιτίες:

  • η ακατάλληλη υπόδηση (πχ. παπούτσια),   
  • ο μη εξειδικευμένος εξοπλισμός για το άθλημα (πχ. μέγεθος ρακέτας του τένις ή σκληρότητα αυτής), 
  • η υπερτίμηση των σωματικών δυνατοτήτων σε σχέση με τη δυσκολία της δραστηριότητας αποτελούν αιτίες εμφάνισης τενοντίτιδας.
  • Κλινική οντότητα που δημιουργεί προϋποθέσεις τενοντίτιδας όπως το σύνδρομο της υπακρωμιακής προστριβής προκαλεί τενοντίτιδα του υπερακανθίου τένοντα στον ώμο.

Δεν είναι λίγες οι φορές που μια απλή κατά τα άλλα καθημερινή δραστηριότητα όπως πχ. η μεταφορά ενός χαρτοφύλακα μπορεί να προκαλέσει τενοντίτιδα στον αγκώνα.

Οι προδιαθεσικοί παράγοντες για την εμφάνιση της τενοντίτιδας είναι:

  • Η ηλικία.  Με το πέρας του χρόνου αλλάζει η σύσταση και η ελαστική υφή  του τένοντα με αποτέλεσμα οι τένοντες να είναι πιο επιρρεπείς στους τραυματισμός.
  • Η δραστηριότητα του ατόμου.  Άτομα με έντονη σωματική δραστηριότητα (επαγγελματική ή αθλητική), εμφανίζουν συχνότερα προβλήματα με τους τένοντες
  • Νοσήματα.  Ο σακχαρώδης διαβήτης και η ρευματοειδή αρθρίτιδα 
  • Φάρμακα.  Οι κινολόνες αποτελούν κατηγορία αντιβιοτικών φαρμάκων (πχ. Σιπροφλοξασίνη), που αποδεδειγμένα σε μακροχρόνια χρήση επηρεάζουν την υγεία των τενόντων – τενοντίτιδες, ρήξεις. 

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ο πρώτος και ο σημαντικότερος κανόνας για τη προσέγγιση της τενοντίτιδας είναι να μην υποτιμηθεί το πρόβλημα από τον αθλητή.  Η τενοντίτιδα αποτελεί μια δύσκολα θεραπεύσιμη κλινική οντότητα όπου η συμμετοχή του ασθενούς αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πλήρους ίασης.  Επίσης πρέπει να διαχωριστεί αν το πρόβλημα υπάρχει στον τένοντα ή στο περίβλημά του (τενοντοθυλακίτιδα ή φλεγμονή του παρατένοντα).

Οδηγίες για τον αθλητή:

  • Η ανάπαυση για ένα χρονικό διάστημα το οποίο θα καθορίσει ο θεράπων ιατρός και η διακοπή της αθλητικής δραστηριότητας.
  • Η παγοθεραπεία.  Εφαρμογή εύκαμπτης παγοκύστης πολλές φορές την ημέρα για 4-6 λεπτά τη φορά στην οξεία φάση του προβλήματος.  Ο πάγος δεν πρέπει να έρχεται σε άμεση επαφή με το δέρμα και για το λόγο αυτό συνιστάται η παρεμβολή λεπτού υφάσματος μεταξύ δέρματος και παγοκύστης.
  • Οι ελαφρές διατατικές ασκήσεις του τένοντα κατά τη διάρκεια της ημέρες.

Η τοπική έγχυση της κορτιζόνης αποτελεί μια δραστική προσέγγιση με καλά αποτελέσματα στις περιπτώσεις που τα συμπτώματα του πόνου δεν υποχωρούν ικανοποιητικά με το πέρας του χρόνου.  Μετά την έγχυση του φαρμάκου ο αθλητής πρέπει να παραμείνει εκτός αθλητικών δραστηριοτήτων για ένα χρονικό διάστημα για την βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της θεραπείας.  Δεν πρέπει να γίνεται υπερβολική χρήση της κορτιζόνης διότι έχει αρνητικά αποτελέσματα στην υγεία του τένοντα.

Η τοπική επίσης έγχυση υαλουρονικού οξέος μικρού μοριακού βάρους καθώς και κολλαγόνου αποτελούν εναλλακτικές θεραπευτικές προσεγγίσεις με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Οι κυτταρικές θεραπείες με αυξητικούς παράγοντες από το πλάσμα του ασθενούς – μέθοδος PRP – αποτελούν τα τελευταία χρόνια τη μέθοδο επιλογής για την αντιμετώπιση του προβλήματος.  Η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί δίχως παρενέργειες διότι η θεραπεία γίνεται από τα επουλωτικά κύτταρα του αίματος του ίδιου του αθλητή και αποτελεί τη πρώτη επιλογή σε όλο και μεγαλύτερη συχνότητα παγκοσμίως.

Οι φυσικοθεραπεία έρχεται να πλαισιώσει επίσημα την προσέγγιση της αποκατάστασης της τενοντίτιδας με την εφαρμογή κρουστικών υπερήχων, (Shock Wave therapy), ηλεκτροθεραπείας, LASER, ή ραδιοσυχνοτήτων (TECAR therapy), καθώς και πρόγραμμα κινησιοθεραπείας και μάλαξης.

Η χειρουργική αποτελεί στο τελευταίο σκαλοπάτι στην θεραπεία όταν η συντηρητική αγωγή δεν έδωσε το αναμενόμενο αποτέλεσμα.  Με σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές ελάχιστης επεμβατικότητας, άρει τα αίτια και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη πλήρη ίαση του αθλητή.

ΠΡΟΛΗΨΗ

Το σημαντικότερα πάντα κεφάλαιο μιας πάθησης είναι η πρόληψή της.  Η σωστή εφαρμογή των κανόνων της προπονητικής, η αποφυγή του υπερβάλλοντος ζήλου,  η σωστή προθέρμανση, η σωστή εφαρμογή της τεχνικής κάθε άσκησης με την κατάλληλη προπονητική καθοδήγηση από ειδικό άτομο, η σωστή ένδυση και υπόδηση, ο κατάλληλος εξοπλισμός αναλόγως του επιπέδου και των δυνατοτήτων του ασθενούς δημιουργούν τα ισχυρά θεμέλια της αποφυγής της εμφάνισης της τενοντίτιδας.  Τέλος η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας από ειδικό, σε περίπτωση εμφάνισης των συμπτωμάτων, θα αποτελέσει την έγκαιρη και σίγουρη λύση του συχνού και δύσκολου αυτού προβλήματος. 

Info

Γεώργιος Γκουδέλης MD. PhD.
Ορθοπαιδικός Χειρουργός
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Μετεκπαιδευθείς με υποτροφία του Πανεπιστημίου Ruprecht-Karls University, Χαϊδελβέργη Γερμανία και εξειδικευθείς στη χειρουργική του γόνατος και του άκρου ποδός και στην Ορθοπαιδική Αθλητιατρική Ενηλίκων και Παίδων στο Center for Knee and Foot Surgery ATOS CLINIC Heidelberg Germany.
Συνεργάτης του Ιατρικού Διαβαλκανικού Κέντρου, Θεσσαλονίκη και Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Μαρούσι.
Ιατρείο: Τσιμισκή 77 Θεσσαλονίκη – Τηλ: 2310276508 Κιν: 6974496334
www.goudelis.gr